Αρχική arrow Νέα arrow Συνέντευξη του συγγραφέα Δημήτρη Στεφανάκη στη Μαρίτα Μυρωνάκη
Συνέντευξη του συγγραφέα Δημήτρη Στεφανάκη στη Μαρίτα Μυρωνάκη

 

O συγγραφέας

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ

Συνέντευξη στην Μαρίτα Μυρωνάκη

Ο Δημήτρης Στεφανάκης γεννήθηκε το 1961. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Έχει μεταφράσει έργα των Σωλ Μπέλοου, Ε.Μ. Φόρστερ, Γιόζεφ Μπρόντσκι και Προσπέρ Μεριμέ. Το πρώτο του μυθιστόρημα, "Φρούτα εποχής" κυκλοφόρησε το 2000 (εκδόσεις Ωκεανίδα). Ακολούθησαν: "Λέγε με Καϊρα" (Ωκεανίδα, 2002), "Το μάτι της επανάστασης έχει αχρωματοψία" (Ωκεανίδα, 2005), "Μέρες Αλεξάνδρειας" (Πατάκη, 2007).

 ΜΑΡΙΤΑ:. το νεότερο βιβλίο σου έχει τίτλο «Μέρες Αλεξάνδρειας», είναι μια μυθιστορηματική αναδρομή στον 20ο αιώνα, με φόντο τον κοσμοπολιτισμό της Αλεξάνδρειας, και των άλλων Ευρωπαϊκών μητροπόλεων, του μεσοπολέμου, εκεί εξελίσσεται μία ιστορία που δύσκολα μπορεί να το προσδιορίσει κανείς , με ένα μόνο επιθετικό προσδιορισμό, αυτό το μυθιστόρημα μπορεί να πει ότι είναι ερωτικό, αισθηματικό, πολιτικό πέστε μας για αυτήν την ιστορία

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Είναι μία οικογένεια καπνοβιομηχάνων, πλαισιωμένη από έναν πολυφυλετικό θίασο χαρακτήρων, έτσι όπως αρμόζει σε ένα λίκνο -κοσμοπολιτισμού όπως ήταν η Αλεξάνδρεια των αρχών του 20ο αιώνα, και μέσα από την άνοδο και την πτώση αυτής της οικογένειας, παρακολουθούμε την ακμή και την παρακμή ενός παροικιακού στοιχείου, στην συγκεκριμένη περίπτωση όχι μόνο του Αιγυπτιακού ελληνισμού αλλά και των άλλων παροικιών που ήκμασαν στην Αλεξάνδρεια, παρακολουθούμε τον θρίαμβο του διεθνικού πνεύματος, αυτήν την αρμονική συνύπαρξη λαών, θρησκειών, γλωσσών, με πολύ δόση ερωτισμού.

ΜΑΡΙΤΑ: Υπάρχει μέσα στους ήρωες κάποια φιγούρα που να είναι δική σας;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ: Καταρχάς στην οικογένεια , υπάρχουν τρεις γενιές, εμείς, μέσα από την ιστορία γνωρίζουμε ολοκληρωμένα μόνο τις δύο. Υπάρχει ο πατριάρχης ο Αντώνης ο Χάραμης, ο καπνοβιομήχανος, και από εκεί και πέρα υπάρχουν οι γιοι του, οι δύο γιοι από τους οποίους ο Κωστής είναι αυτός που αναλαμβάνει κάποια στιγμή το εργοστάσιο, είναι η δεύτερη γενιά και η Δάφνη, που παίρνει το όνομα της από την σύζυγο του Αντώνη , είναι η τρίτη γενιά η οποία όμως δεν ολοκληρώνεται ποτέ. Λένε ότι ο Κωστής έχει τα πιο πολλά μου στοιχεία, εγώ κρατάω κάποιες αποστάσεις από τους ήρωες μου, σεβόμενος την συγγραφική δεοντολογία,. Αναπόφευκτα όμως κάποιος ίσως έχει λίγο χρώμα από εμένα.

ΜΑΡΙΤΑ: ‘έχετε γράψει έως τώρα τέσσερα βιβλία, αρχίζοντας από το 2000. αν βάζετε στο καθένα και από ένα ήρωα με δικά σας στοιχειά , βλέπουμε και την δική σας εξέλιξή. Ο μυθιστοριογράφος τελικά είναι εργοτάξιο ηρώων πως τους βρίσκετε

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:.Από μικρός καλλιεργούσα κάποιους χαρακτήρες, ανεπεξέργαστους, οι οποίοι υπήρχαν στο μυαλό μου όμως, ήταν σε μία εμβρυακή μορφή, κάπου ταξίδευαν μέσα στην φαντασία μου, όταν χρειάστηκε αυτοί οι ήρωες έλαβαν σάρκα και οστά, και προσγειωθήκαν στον καμβά του εκάστοτε μυθιστορήματος. Από αυτούς τους ήρωες χρεώνω και εγώ κάποια στοιχεία από τον εαυτό μου, από την άλλη νομίζω είναι τόσο πολυδιάστατη η συγγραφική φαντασία που στεγάζει ένα φαινόμενο, δεν είμαστε εμείς δηλαδή στην πραγματικότητα. Εγώ βλέπω τους ήρωές μου ότι είναι ανεξάρτητοι, κάτι πολύ πέρα από μένα.

ΜΑΡΙΤΑ: πόσο εύκολο και πόσο δύσκολο είναι να γράφει κάποιος τελικά; Γιατί το να γράψεις ένα μικρό κείμενο , μια χαρά μπορούν όλοι να το καταφέρουν, αλλά το να γράψεις, το να εξελίξεις μία ιστορία σε 670 σελίδες

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. καταρχάς είναι θέμα ηλικίας πρώτο. Εγώ έγραφα από μικρός ποιήματα, ημερολόγια, διηγηματάκια, δεν αποπειράθηκα ποτέ πριν από τα 35 να γράψω μυθιστόρημα. Από κει πέρα όμως νομίζω είναι θέμα ταλέντου καθαρά. Το έχεις ή δεν το έχεις.

ΜΑΡΙΤΑ Για να μπορέσεις να οργανώσεις την πλοκή…

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Να οργανώσεις σωστά και φαντάσου ότι την πλοκή αυτήν την έχω εγώ μέσα στο κεφάλι μου, δεν χρησιμοποιώ σημειώσεις. θυμάμαι κάθε ήρωα τι έχει περάσει, πως είναι ο ήρωας αυτός, βλέπω για παράδειγμα έναν ήρωα στην 200στη σελίδα το 1925 , τον ξαναβρίσκουμε στην 400στη το 1940, έχουν περάσει 15 χρόνια, πρέπει να θυμάσαι τι έχεις πει πριν. . πρέπει να σχεδιάσεις την εξελικτική πορεία του ήρωα.

ΜΑΡΙΤΑ: και βέβαια γιατί δεν είναι δυνατόν για να πας παρακάτω να διαβάζεις και να ξαναδιαβάζεις το βιβλίο από την αρχή.

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Δεν γίνεται , και νομίζω ο πιο ασφαλής τρόπος είναι αυτό που είπαμε προηγουμένως δηλαδή έχεις κάποιους ήρωες και για τις ανάγκες ενός μυθιστορήματος τους ωθείς στην ενηλικίωση, τους δίνεις διαστάσεις τους δίνεις σάρκα και οστά. Αυτούς τους ήρωες που περιγράφω μέσα στο μυθιστόρημα και μου το έχουν πει πολλοί αναγνώστες, , σαν να τους έβλεπα μπροστά μου, μπορεί να είναι φανταστικά πρόσωπα αλλά πρέπει να τους βλέπεις σαν να ζεις μαζί τους.

ΜΑΡΙΤΑ: αναρωτιέμαι καμιά φορά αν είναι τόσο φανταστικά αυτά τα πρόσωπα. που έρχονται μέσα στην φαντασία των συγγραφέων ή αν ήταν υπάρξεις κάποιας άλλης διάστασης , σε πεδίο ή χρόνο

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. η αλήθεια είναι ότι το έχω σκεφτεί και εγώ , όχι τόσο στους ήρωες όσο για την επιλογή του θέματος , θυμάμαι μου ΄λεγε ο πατέρας μου ότι ο παππούς έκανε διαμετοκομιστικό εμπόριο, στην Άρβη, είχε ένα καφενείο και έκανε πράγματα.

ΜΑΡΙΤΑ: ίσως οι εμπειρίες των συγγραφέων , ή άνεση να κινούνται σε κάποιες άλλες εποχές…

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. υπάρχει ένα συλλογικό ασυνείδητο που αθροίζεται γενιά με γενιά.

ΜΑΡΙΤΑ: ίσως να μην είναι τόσο τυχαίο και κάτι να παίζετε. Ίσως οι ήρωες ,όλος αυτός κόσμος ,τα γεγονότα που μπαίνουν μέσα στα βιβλία να ήταν εμπειρίες και γνώσεις του παρελθόντος κάθε συγγραφέα . Λες να είναι έτσι;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Και εγώ καμιά φορά αισθάνομαι σαν να έχω ζήσει σε αυτές τις πόλεις, δηλαδή όταν πήγα στην Αλεξάνδρεια πρώτη φορά μου φάνηκε πολύ οικεία, είχα κάνει βέβαια μία μετάφραση του χάρτη για λογαριασμό των εκδόσεων Ωκεανίδα τότε, ήταν μια μυθιστορηματική βιογραφία της πόλης και είχα εξοικειωθεί σε ένα βαθμό, αλλά μου φαινόταν όντως σαν να είχα ξαναζήσει.

ΜΑΡΙΤΑ: Σαν να υπήρχε μία εμπειρία. Να πούμε ότι μέχρι το 2000 η κύρια δουλειά σου ήταν να κάνεις μεταφράσεις

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Λογοτεχνικών βιβλίων και ιστορικών βιβλίων , μεταφράσεις δοκιμιακού λόγου, π.χ είχα μεταφράσει κάποια δοκίμια της Μάργκαρετ Τάτουγντ και του Γιόζεφ Μπροϊσκι του νομπελίστα ποιητή..

ΜΑΡΙΤΑ: Εξίσου δύσκολη δουλειά, υπεύθυνη γιατί δεν πρέπει να γράψεις μία καλή μετάφραση απλά, αλλά να μεταφέρεις και το πνεύμα που θέλει να δώσει ο συγγραφέας,

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Να μεταφέρεις όλο το θέμα, όλο τον πυρήνα όλο του ζουμί, του έργου στα ελληνικά. Θυμάμαι πολλές φορές γινόντουσαν ομηρικές μάχες, για το πνεύμα που θα δίναμε σε μια μετάφραση, και άλλες φορές προκρίναμε μια κατά λέξη μετάφραση άλλες φορές ήταν λίγο πιο ελεύθερη εξαρτάται το βιβλίο. Είναι μια πολλή υπεύθυνη ,δύσκολη , στριφνή δουλειά.

ΜΑΡΙΤΑ: Και σε αυτήν την φάση ο συγγραφέας μένει στο έλεος του μεταφραστή έτσι δεν είναι;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Ναι μένει. Φέτος επειδή, κάνω κάποιες κριτικές παρεμβάσεις, έχω διαβάσει κάποια υψηλού επιπέδου κείμενα, λέω ως παράδειγμα το βιβλίο του Τζον Μπάνβιλι την «Θάλασσα» ή το «Σάβανο», και το «Ιδιωτικές συναντήσεις», του Μάρτιν Έιβις είχα κάνει και κριτική παρέμβαση, σε αυτά τα βιβλία γι΄αυτό τα αναφέρω παρότι ήταν μία πετυχημένη μετάφραση, δεν θέλω να απαξιώσω την δουλειά των συναδέλφων, ήταν πετυχημένες μεταφράσεις ωστόσο πάντα κάτι μένει. Μένει κάτι που πιάνεις που δεν το μεταφέρεις,.

ΜΑΡΙΤΑ: Μ΄ αρέσει να γελάς λέει το τραγούδι, Με τι γελάς Δημήτρη Στεφανάκη;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ: Γελάω με τους φίλους μου, γελάω με την ζωή αυτό που λέγαμε προηγουμένως μου αρέσουν οι φωτεινοί άνθρωποι, οι ευτυχισμένοι, και εγώ έτσι αισθάνομαι, είναι μία δεκαετία που έχω δεσμευτεί στον εαυτό μου, καταβάλλω κάθε προσπάθεια να νοιώθω ευτυχισμένος παρ΄όλες τις αντιξοότητες της ζωής.

ΜΑΡΙΤΑ: Και τι περιγελάς;

ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ: Περιγελώ κυρίως την ανάγκη των ανθρώπων να πάρουν κάτι που δεν τους αξίζει, συνήθως περιγελώ αυτούς που δεν έχουν αξία και προσπαθούν μέσα από ένα επικοινωνιακό παραμύθι να αντλήσουν αξία , είναι πολύ εφήμεροι. Και να σου πω κάτι νιώθω πάρα πολύ τυχερός γιατί η ζωή με προστάτευσε, δίνοντάς μου πολλές αποτυχίες.

ΜΑΡΙΤΑ: Μα αυτό είναι το μεγάλο μυστικό της ζωής τελικά, ότι <<μέσα από τα λάθη μέσα από τις άγνοιες που εξελίσσονται μετά γνώση, γιατί αν παραμείνει άγνοια δεν έγινε τίποτα, μέσα από αυτά γινόμαστε πιο δυνατοί.

ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ: Πιο δυνατοί και πιο ουσιαστικοί , πιο άξιοι. Λέω ακριβώς ότι με προστάτευσε γιατί πιστεύω ότι η δημοσιότητα, η φήμη, η επιτυχία, πρέπει να έρθουν λίγο αργότερα από την στιγμή που θέλεις να έρθουν και να έρθει και με δόσεις. Ειδικά στο επίπεδο της συγγραφής αυτό, είναι απαράβατος κανόνας. Ξέρω αρκετούς ανθρώπους με πραγματικό ταλέντο που καταστράφηκαν από μια γρήγορη επιτυχία που δεν άξιζαν την συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

ΜΑΡΙΤΑ. «Μέρες Αλεξάνδρειας», Το νεότερο βιβλίο, και όχι το τελευταίο, ( υπάρχει πολύς δρόμος μπροστά ), τελείωσε τώρα τι ; ποια η συνέχεια

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Είναι εύκολο όταν ξέρεις ότι το κάθε βιβλίο είναι μία σελίδα του έργου σου, τότε ξέρεις ότι πρέπει να πας στην επόμενη ότι έχεις πράγματα να πεις. Δεν είναι το τελευταίο βιβλίο, - αυτό που λέγαμε προηγουμένως και με διόρθωσες- , πιστεύω ότι έχω ακόμα πράγματα να δώσω και αυτό ακριβώς με κάνει να αισθάνομαι όμορφα. Όταν φτάσω στο αποκορύφωμα ίσως θα πρέπει να πάω για ψάρεμα.! Φαντάζομαι ότι ακόμα είναι πολύ νωρίς. Πολύ σύντομα θα κυκλοφορήσει το επόμενο βιβλίο μου με τίτλο Συλλαβίζοντας το Καλοκαίρι

ΜΑΡΙΤΑ: Κάθε βιβλίο μια σελίδα της δικής σου Ιστορίας Το 2000 εκδόθηκε το πρώτο σου μυθιστόρημα «Τα φρούτα εποχής» , που διαδραματίζεται σε ένα κυκλαδίτικο νησί στην Μύκονο,

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Εκεί κυρίως μελέτησα τους συγχρόνους τρόπους διαφυγής. Από τα προβλήματά μας, δηλ. αυτήν την κρεπάλη μέσα από την οποία προσπαθούμε να ξεχάσουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Με το δεύτερο το «Λέγε με Καϊρα» έκανα μία τομή. Δηλαδή είναι ένα βιβλίο νοσταλγικό, και ταυτόχρονα πολιτικό. Είχε ένα εύρημα , εκεί πλέον έθεσα τις ιδεολογικές μου συντεταγμένες, με το τρίτο μυθιστόρημα, «Το μάτι της επανάστασης έχει αχρωματοψία » , πίστεψα ότι μπορώ να κάνω ένα μεγάλο κόσμο., πίστεψα ότι μπορώ να γράψω μεγάλα μυθιστορήματα και σε αξία και σε σελίδες

ΜΑΡΙΤΑ Και επαληθεύθηκες στο τέταρτο στις «Μέρες Αλεξάνδρειας»Που είναι ένα μυθιστόρημα άρτιο από κάθε πλευρά, είναι ένας πραγματικά μεγάλος κόσμος με πολύ καλά δομημένους ήρωες,

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Υπάρχει μία συνέπεια, το έστησα με ένα τρόπο , ενώ είναι 600

ΜΑΡΙΤΑ Τόσες σελίδες, είναι πολύ στεγνό κατά βάθος. στεγνό, τι εννοείς στεγνό;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Κράτησα τα απολύτως απαραίτητα. Όλη αυτή η ιστορία, υπάρχει μία συλλεκτική δραστηριότητα στην γραφή του συγκεκριμένου μυθιστορήματος, υπάρχει και μία συλλογική προσπάθεια κατά κάποιο τρόπο γιατί κοντά στα ταξίδια, στα βιβλία που διάβασα στις ταινίες που είδα, υπήρχε και ένας όμιλος αλεξανδρινόφιλων, με προεξάρχοντα τον Νικήτα Μποστάνη, οι οποίοι άρχισαν να μου δίνουν πληροφορίες. Από ένα σημείο και πέρα αυτές οι πληροφορίες, είχαν γίνει τόσες πολλές που είπα παιδιά φτάνει αυτό δεν γίνεται λογοτεχνία, εκείνο δεν γίνεται μυθιστόρημα, άρχισε η αντίστροφη πορεία μετά.

ΜΑΡΙΤΑ: Έχει έρθει κάποιος να πει βάλε με και μένα μέσα σε μια γωνιά στα μυθιστορήματα σου ..ή να σου πω και ΄γω την ιστορία μου μήπως χωράει εκεί μέσα; Αν γράψεις την ιστορία μου θα κάνεις ένα best seller!

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Πάρα πολλοί,. Υπάρχει μια ματαιοδοξία στους ανθρώπους μάλλον.Προ ημερών μάλιστα μία κυρία με φώναξε «έχω μία συναρπαστική ιστορία να σας διηγηθώ» μου είπε την διηγήθηκε, δεν μπορώ να πω ότι είναι άσχημη απλώς τώρα δεν ξέρω αν μπορώ να την εντάξω σε κάποιο επόμενο μυθιστόρημα,

ΜΑΡΙΤΑ: Ο φόβος μην ξεχαστώ ως προσωπικότητα.

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Να μην ξεχαστώ ακριβώς , να πω την αλήθεια και εμείς οι συγγραφείς, ένας λόγος που γράφουμε είναι και αυτός. Είναι αυτή η αθανασία που σου χαρίζει ένα βιβλίο, πόσο μάλλον ένα βιβλίο που είναι επιτυχημένο που θα διαβαστεί από κάποιους ανθρώπους. Αφήνεις μία ανάμνηση. Τώρα δηλαδή διαβάζω για τον Καύκα, τον Όμηρο ακόμα..

ΜΑΡΙΤΑ: Μα έχω την αίσθηση ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι έγραψαν γιατί γούσταραν να γράψουν

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Σίγουρα είναι προορισμός αλλά θέλω να πω ότι υπάρχει και αυτό το κίνητρο.

ΜΑΡΙΤΑ: Αυτό το κίνητρο μπορεί να είναι του πολιτισμού μας

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Είναι ένα δευτερεύον κίνητρο. Ο άνθρωπος έχει και κίνητρα υποδιέστερα , αλλά ο προορισμός είναι προορισμός, είναι δέσμευση, είναι απόφαση τι θα γράψει.

ΜΑΡΙΤΑ: Έχεις γράψει πάνω σε τοίχους σε παγκάκια μικρές ιστοριούλες, σε σύντομα μηνύματα;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Δεν το έχω κάνει ποτέ αυτό, όχι για λόγους ευπρέπειας, δεν με εξέφραζε αυτό.

ΜΑΡΙΤΑ: Οπότε σε κανένα κάστρο δική σου δεν υπάρχει υπογραφή. Έχεις βρεθεί σε αυτήν την φάση να μην μπορείς να χωρέσεις τον στίχο και την μουσική μαζί στο ίδιο τραγούδι ; Δηλαδή στην δική σου περίπτωση να έχεις τον ήρωα και να μην χωράει σε κανένα μυθιστόρημα ή να έχεις το μυθιστόρημα και να έχεις κανένα ήρωα;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Ναι πολλές φορές, και ξέρεις συνήθως πετάς τα καλύτερα κομμάτια.

ΜΑΡΙΤΑ: Οπότε είναι περιπτώσεις την ώρα που γράφεις ένα μυθιστόρημα να σου βγει ένας ήρωας και να μην ξέρεις που να τον χωρέσεις, γιατί σου βγήκε αυθόρμητα.

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Ναι συνήθως οι ήρωες έχουν και μια ανεξαρτησία, μια δυστροπία, βλέπεις ότι το πάνε εκεί όπου δεν θέλεις να το πας. Είπαμε ότι δεν μπορείς να ακολουθείς τις προσωπικές σου προθέσεις αλλά από την άλλη δεν μπορείς να αφήσεις τον ήρωα οπότε πρέπει να υπάρχει μία ισορροπία.

ΜΑΡΙΤΑ: Και το άλλο να υπάρχει το μυθιστόρημα και να μην υπάρχει ο ήρωας;

Δ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ:. Αυτό γίνεται στην αρχή. Πάντα υπάρχει η ιδέα και ο ήρωας έρχεται μετά. Ή μπορεί να χρειάζεσαι ένα ήρωα ακόμα για να συμπληρώσεις το παζλ. Αυτό γίνεται πάντα τουλάχιστον στην δική μου περίπτωση. Και μπορεί ένας ελάσσων ήρωας να δώσει αυτό το κάτι στην συνταγή.

ΜΑΡΙΤΑ: Να ευχαριστήσω τον Δημήτρη Στεφανάκη που έδωσε ενέργεια σ΄αυτή την κουβέντα εσύ της, ξέρεις λοιπόν να φτιάχνεις ζωντανές σκεπτομορφές . Σ΄ ευχαριστούμε πολύ περιμένουμε το επόμενο βιβλίο σου το<<Συλλαβίζοντας το Καλοκαίρι>>

 
Κέντρο Καρδιάς 95 FM - Αρχική Σελίδα